Zaległości objęte restrukturyzacją a zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach.

Ministerstwo Finansów i Gospodarki w odpowiedzi z 21 lutego 2026 r. na interpelację poselską nr 15081 wskazało:

Czy w ocenie Ministra Finansów zaległości podatkowe objęte prawomocnie zatwierdzonym i wykonywanym układem restrukturyzacyjnym powinny być traktowane na potrzeby art. 306e Ordynacji podatkowej jako zaległości wykluczające wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach?

Zgodnie z art. 306e § 5 Ordynacji podatkowej, jeżeli zapłata zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę została odroczona lub rozłożona na raty, uznaje się, że podatnik, płatnik lub inkasent, do dnia upływu terminów, o których mowa w art. 49 § 1, nie posiada zaległości podatkowych.

Zgodnie z art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie wydania decyzji rozkładającej zapłatę zaległości podatkowej na raty, nowym terminem płatności jest dzień, w którym, zgodnie z decyzją, powinna nastąpić zapłata poszczególnych rat, na jakie została rozłożona zaległość podatkowa wraz z odsetkami za zwłokę. Oznacza to, że decyzja organu podatkowego o rozłożeniu zaległości podatkowej na raty tworzy nowy stan prawnopodatkowy między podatnikiem a organem podatkowym, gdyż ustanawia nowe terminy płatności. W Prawie restrukturyzacyjnym nie ma przepisu analogicznego do art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym (wyrok SN z 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV CSK 591/12), przyjęcie i zatwierdzenie układu nie ma wpływu na samo istnienie objętej nim wierzytelności, lecz wyznacza granice jej egzekwowalności lub inne sposoby zaspokojenia, obowiązujące tak długo, jak długo zatwierdzony układ wiąże oraz pod warunkiem, że zostanie wykonany. Uchylenie układu uchyla powyższe skutki jego zawarcia i sprawia, że objęta nim wierzytelność staje się wierzytelnością egzekwowalną w jej pierwotnej wysokości lub też podlegającą zaspokojeniu w sposób zgodny z treścią pierwotnego zobowiązania dłużnika. W orzecznictwie sądowym wskazuje się również, że zawarcie i zatwierdzenie układu odnosi ten skutek w odniesieniu do zaległości podatkowych, że nie jest możliwe jego egzekwowanie na drodze postępowania egzekucyjnego, natomiast nie ustala nowego terminu płatności podatku czy też nie wpływa na wygaśnięcie zobowiązania (Por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1755/19 (orzeczenie prawomocne)).

W razie niedotrzymania terminu płatności trzech rat, na jakie została rozłożona decyzją organu podatkowego zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie tej decyzji (art. 67da § 2 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy nie musi wydawać decyzji o wygaśnięciu decyzji ratalnej z powodu niezapłacenia przez podatnika trzech rat. Wygaśnięcie decyzji następuje bowiem automatycznie z mocy prawa.

W przypadku układu restrukturyzacyjnego to sąd uchyla układ na wniosek wierzyciela, dłużnika, nadzorcy wykonania układu albo innej osoby, która z mocy układu jest uprawniona do wykonania lub nadzorowania wykonania układu, jeżeli dłużnik nie wykonuje postanowień układu albo jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany. Domniemywa się, że jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany, jeżeli dłużnik nie wykonuje zobowiązań powstałych po zatwierdzeniu układu. (art. 176 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego).

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowań sądowych może wystąpić sytuacja, w której podatnik nie wywiązuje się z postanowień układu, a układ nie jest jeszcze uchylony. Przyjęcie w takim przypadku fikcji prawnej braku zaległości podatkowych na potrzeby wydawania zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach wydaje się zbyt daleko idące.

Czy w ocenie Ministra Finansów dopuszczalna jest praktyka organów podatkowych polegająca na wydawaniu zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach w przypadku rozłożenia zaległości na raty na podstawie decyzji organu, przy jednoczesnej odmowie wydania takiego zaświadczenia podatnikom wykonującym prawomocnie zatwierdzony przez sąd restrukturyzacyjny układ, mimo terminowej realizacji jego postanowień, oraz czy praktyka ta pozostaje zdaniem Ministra w zgodzie z zasadą spójności systemu prawa i skutkami wiążącymi prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych?

Mając na uwadze przytoczone powyżej uregulowania prawne należy uznać za prawidłową praktykę organów podatkowych, polegającą na wydawaniu zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach w przypadku rozłożenia zaległości na raty na podstawie decyzji organu, przy jednoczesnej odmowie wydania takiego zaświadczenia podatnikom wykonującym prawomocnie zatwierdzony przez sąd układ restrukturyzacyjny.

W przypadku zawarcia układu z wierzycielami w postępowaniu restrukturyzacyjnym na podstawie art. 166 § 1 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, w wyniku którego następuje odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej lub rozłożenie na raty zaległości podatkowej, przepis art. 306e § 5 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania, ponieważ brak jest podstaw do uznania, że zawarcie w powyższym zakresie układu powoduje, że podatnik nie posiada zaległości podatkowych. W takiej sytuacji organ podatkowy nie może wydać zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.