W myśl normy prawnej wynikającej z art. 3 ust. 2 i ust. 4 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, jeśli gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżeńską, a grunty tego gospodarstwa znajdują się we współposiadaniu małżonków, każdy z małżonków jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot podatku, na całość użytków rolnych tego gospodarstwa, bez potrzeby uzyskiwania zgody drugiego z małżonków.
Niedopuszczalna jest jednak sytuacja odrębnego wystąpienia przez każdego z małżonków z takim samym wnioskiem w stosunku do tych samych gruntów. Zwrot akcyzy przysługuje po pierwsze od określonych gruntów rolnych i po drugie jedynie temu podmiotowi (producentowi rolnemu) który je posiada w znaczeniu, że nimi faktycznie włada, wskazał WSA w Lublinie w wyroku z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Lu 138/25.
Niezbędne jest ustalenie, kto jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm.), wynika, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie to stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768 – 769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).
Obecnie dominujący jest pogląd, iż posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Trafnie zwraca uwagę Sąd Najwyższy, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą (wyrok SN z 15 czerwca 1972 r., III CRN 121/72). Treścią posiadania jest bliższy lub dalszy związek osoby z rzeczą polegający na możności podejmowania faktycznych dyspozycji względem rzeczy. Posiadanie jest więc zjawiskiem polegającym na tym, że określony podmiot włada rzeczą w taki sposób jak osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo.
W orzecznictwie sądów powszechnych zwraca się uwagę, że ustalenie charakteru posiadania (czy jest ono samoistne, czy zależne) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Jako przejawy samoistnego posiadania nieruchomości wymienia się przykładowo ogrodzenie działki gruntu, jej zabudowanie lub zagospodarowanie w inny sposób, dbanie o jej utrzymanie w stanie niepogorszonym, czynienie innego rodzaju nakładów, pobieranie pożytków czy uiszczanie należnych od nieruchomości danin publicznych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 czerwca 2018 r., I ACa 1239/17).
Obowiązkiem organu jest ustalenie kluczowej okoliczności w postaci posiadania zadeklarowanych użytków rolnych w czasie, który obejmuje wniosek, co powinien wykazać wszelkimi możliwymi dowodami.
Warsztaty online „Zwrot podatku akcyzowego w II terminie 2026 r.” odbędą się 9 lipca br., szczegóły i zamawianie: https://podatkowyreferat.pl/pl/p/Zwrot-podatku-akcyzowego-producentom-rolnym-w-II-terminie-2026-r.-9-lipca-2026-r.-warsztaty-online-/385
