Zgodnie z art. 312 ust. 6 ustawy Prawo restrukturyzacyjne w odniesieniu do roszczeń, co do których jest niedopuszczalne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego bieg przedawnienia roszczenia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas trwania postępowania sanacyjnego.
Przepisy ustawy Prawo restrukturyzacyjne operują terminologią znaną z prawa cywilnego (m.in. świadczenie, roszczenie, dłużnik, wierzyciel) i nie do końca korespondują z pojęciami właściwymi dla prawa podatkowego (zobowiązanie podatkowe, podatnik, organ podatkowy). Nie budzi jednak wątpliwości, że ten zrozumiały zabieg stylistyczny ustawodawcy, nie wyklucza z postępowania restrukturyzacyjnego wierzytelności podatkowych. Postępowanie restrukturyzacyjne obejmuje z założenia zarówno wierzycieli prywatnoprawnych, jak i publicznoprawnych, skoro jego celem jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika (art. 3 ustawy Prawo restrukturyzacyjne).
Postępowanie restrukturyzacyjne co do zasady inicjuje dłużnik (art. 7 ustawy Prawo restrukturyzacyjne). Rozpoznanie jego wniosku wyprzedza rozpoznanie złożonego wraz z nim lub wcześniej wniosku o upadłość (art. 11, art. 12 ust. 2 ustawy Prawo restrukturyzacyjne). Dzień wydania postanowienia o otwarciu postępowania sanacyjnego (art. 189 ust. 1 ustawy Prawo restrukturyzacyjne) rodzi dla dłużnika szereg dalszych udogodnień. Przede wszystkim mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika stają się masą sanacyjną (art. 294 ustawy Prawo restrukturyzacyjne). Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej, wszczęte przed dniem otwarcia postępowania sanacyjnego, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania (art. 312 ust. 1 ustawy Prawo restrukturyzacyjne), natomiast skierowanie egzekucji do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia na tym majątku po dniu otwarcia postępowania sanacyjnego, jest niedopuszczalne (art. 312 ust. 4 ustawy Prawo restrukturyzacyjne). Ustawodawca dostrzegając, że zakaz egzekucji narusza uprawnienia wierzycieli, którzy pozbawieni są możliwości przerwania tą drogą biegu przedawnienia, wprowadził do ustawy ust. 6 art. 312 ustawy Prawo restrukturyzacyjne.
Zmiana ta nie uwzględnia wprawdzie specyfiki prawa podatkowego (w Ordynacji podatkowej przerwanie biegu terminu przedawnienia nie dotyczy roszczenia ale zobowiązania podatkowego; ponadto przerwanie tego terminu nie następuje w wyniku wszczęcia egzekucji, ale wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa), nie może to jednak oznaczać, że art. 312 ust. 6 ustawy Prawo restrukturyzacyjne nie znajdzie zastosowania do zobowiązań podatkowych. Ograniczenie stosowania tego przepisu do roszczeń wierzycieli prywatnoprawnych stanowiłoby jawne pogwałcenie praw wierzycieli publicznoprawnych, naruszając konstytucyjną zasadę równego traktowania podmiotów w obrocie prawnym (art. 32 Konstytucji RP). Zasada ta byłaby naruszona także w ten sposób, że przedsiębiorcy-podatnicy, do których stosują się przepisy prawa restrukturyzacyjnego i którzy mogą uruchomić stosowne postępowanie, którego przedmiotem jest restrukturyzacja ich zobowiązań (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 6 i art. 7 ustawy Prawo restrukturyzacyjne), byliby lepiej traktowani niż podmioty niepodlegające Prawu restrukturyzacyjnemu. Ponadto dłużnik (podatnik), jako podmiot co do zasady inicjujący postępowanie restrukturyzacyjne (art. 7 ust. 1 ustawy Prawo restrukturyzacyjne), mógłby własnym działaniem bezpośrednio wpływać na uprawnienia procesowe organów podatkowych, które przez czas trwania tego postępowania byłyby pozbawione możliwości przerwania biegu terminu przedawnienia, na podstawie art. 70 § 3 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa, z uwagi na obowiązujący przez czas trwania restrukturyzacji zakaz ogłoszenia upadłości (art. 11, art. 12 ust. 2 ustawy Prawo restrukturyzacyjne), a także stosowania środków egzekucyjnych (art. 312 ust. 1 i 4 ustawy Prawo restrukturyzacyjne). Przepis art. 312 ust. 6 ustawy Prawo restrukturyzacyjne stanowi zatem uregulowanie szczególne w stosunku do art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, wzbogacające katalog przyczyn zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Źródło: wyrok NSA z 16 kwietnia 2026 r. sygn. akt II FSK 806/23.
