Czy Rada Gminy powołując się na upoważnienie ustawowe wynikające z art. 13e ustawy o podatku rolnym, z którego treści wynika, że „rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzić inne zwolnienia i ulgi przedmiotowe niż określone w ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej”, możę wprowadzić zwolnienie od podatku rolnego gruntów położonych na terenie Gminy, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym?
Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Natomiast z art. 3 ustawy o podatku rolnym wynika, że obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich osobach fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w tym spółkach, nieposiadających osobowości prawnej, będącymi właścicielami gruntów, posiadaczami samoistnymi gruntów, użytkownikami wieczystymi gruntów oraz posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolniczego lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości albo jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych, w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.
Powyższe przepisy ustawy o podatku rolnym wprowadzają powszechny obowiązek podatkowy wobec wszystkich właścicieli i posiadaczy gruntów rolnych i stanowią cześć systemu podatkowego obowiązującego w Polsce. Jedną z podstawowych zasad tego systemu jest zasada powszechności i równości opodatkowania, co oznacza, że przepisy wprowadzające przywileje podatkowe w postaci ulg i zwolnień mogą mieć jedynie charakter wyjątkowy w stosunku do powszechnie obowiązujących przepisów i nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Zatem każde zwolnienie od podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania.
Ustawodawca, upoważniając w art. 13e ustawy o podatku rolnym rady gminy do wprowadzenia zwolnień od podatku rolnego o charakterze kategorialnym tj. dotyczących wyodrębnionej kategorii przedmiotów, miał na celu umożliwienie gminom prowadzenia w tym zakresie racjonalnej polityki podatkowej, która na danym terenie będzie najbardziej pożądana, z uwzględnieniem, że wpływy z podatku rolnego, będą stanowić jedno z podstawowych źródeł dochodów budżetu gmin. Trudno zatem zakładać, by wolą ustawodawcy było upoważnienie rad gmin do generalnego zwolnienia wszystkich mieszkańców od podatku rolnego.
Należy przy tym wskazać, że ustawodawca określa jednoznacznie przypadki, gdzie wprowadzenia danego rodzaju podatku jest fakultatywne. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych w art. 15-18a wskazano, że rada gminy może wprowadzić odpowiednio opłatę targową, opłatę miejscową lub uzdrowiskową, opłatę reklamową i opłatę od posiadania psów. Zatem w powyższym zakresie rada gminy może odstąpić od wprowadzenia danego rodzaju obciążenia fiskalnego. Natomiast ustawodawca w art. 2 i 8 ww. ustawy nałożył obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości i podatku transportowego, upoważniając jedynie organy stanowiące gmin do określania wysokości stawek w ustawowo określonych granicach i wprowadzania dodatkowych ulg i zwolnień. W przypadku podatku rolnego ustawodawca również wprowadził powszechny obowiązek podatkowy, określając jednocześnie liczne ulgi i zwolnienie oraz upoważniając rady gmin do wprowadzenia innych ulg i zwolnień, ale nie do generalnego odstąpienia od wymierzenia podatku rolnego.
Rada Gminy wprowadzając zwolnienie od podatku rolnego gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym wprowadziła generalne zwolnienie z podatku rolnego. Zwolnienie takie oznacza de facto uchylenie obowiązku podatkowego z tytułu podatku rolnego i stanowi naruszenie zasady powszechności i sprawiedliwości podatkowej oraz zasady ograniczenia zwolnień podatkowych do sytuacji rzeczywiście wyjątkowo uzasadnionych.
Pomimo, iż Rada Gminy jest uprawniona w myśl art. 13e ustawy o podatku rolnym do wprowadzenia innych zwolnień od podatku niż określone w ustawie, nie oznacza to, iż ma ona prawo do całkowitego zwolnienia wszystkich podatników od płacenia podatku rolnego od posiadanych gruntów rolnych. Stanowisko takie prezentuje również orzecznictwo sądowe, np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1992 r. sygn. akt III SA 1471/92, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 1994 r. sygn. akt III SA 489/93, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 1993 r. sygn. akt SA/Kr 2394/93.
Na podstawie: uchwała Nr XIX/63/2026 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy z dnia 5 sierpnia 2026 r.
